Persvrijheidindex: Nederland op 2 en Griekenland op 99

Het gaat niet goed met de persvrijheid in Griekenland. Volgens de door ‘Reporters without Borders’ index 2014 is Griekenland in de afgelopen twaalf jaar tachtig plaatsen gekelderd. Het staat nu op de één na laatste plaats in Europa.

De Persvrijheidindex meet het niveau van informatievrijheid in 180 landen aan de hand van de resultaten van een vragenlijst die kan worden ingevuld. De index geeft per land de mate van vrijheid aan, die nieuwsorganisaties en nieuwsblogs  genieten. Ook wordt er gekeken naar hoeveel moeite er door de autoriteiten wordt gedaan om deze vrijheid te verzekeren en te respecteren.

De invloed van de crisis
De positie van Griekenland op de index is verslechterd  sinds 2002 (toen nog op de negentiende plaats). De crisis van de afgelopen vijf jaar heeft de grootste invloed gehad op de steeds maar dalende ranking. Veel kranten en privézenders (radio en televisie) moesten de deuren sluiten omdat hun financiers het lieten afweten. Deze financiers, steenrijke reders en ondernemers, verplaatsten hun investeringen naar meer winstgevende sectoren. Veel journalisten verloren hierdoor hun baan.

Objectiviteit
Objectiviteit is ver te zoeken in de Griekse massamedia. De nauwe banden van de eigenaren van de media met de politieke partijen bevorderen de objectiviteit niet. Veel journalisten hebben hun baan te danken aan contacten in plaats van hun journalistieke talent. Kritische journalisten worden als lastig ervaren en regelmatig ontslagen.

Slachtoffers van lichamelijk geweld
Veel Grieken zijn enorm gefrustreerd over het ontbreken van objectieve berichtgeving. De extreemrechtse partij De Gouden Dageraad speelt graag in op dit sentiment. Zij schilderen journalisten af als de dienaren van het corrupte regime, en aarzelen niet om journalisten zelfs fysiek aan te vallen. Ook is het niet ongewoon dat journalisten doodsbedreigingen ontvangen. Journalist Kostas Vaxevanis, de man die de Lagarde List publiceerde in Griekenland, werd eerst gearresteerd en moest daarna onderduiken omdat hij z’n leven niet zeker was.

Sluiting publieke omroep
Onder druk van de Trojka werd vorig jaar op 11 juni om 16.00 uur door de Griekse overheid aangekondigd dat was besloten om ERT, de openbare omroep bestaande uit vier tv – en vijf radiozenders, te sluiten. ‘s Avonds om 23:00 uur ging het beeld op zwart. Er werd beloofd dat er een nieuwe openbare omroep, genaamd NERIT, zou worden opgestart. Maar tot nu heeft alleen een interimzender het licht gezien. De kostenbesparende beslissing van premier Samaras schokte de wereld, maar hij draaide hem niet meer terug. Zoiets zou in Nederland toch echt ondenkbaar zijn!

Opkomst van het nieuwsblog
Als gevolg van het bovenstaande is het aantal journalistieke blogs in de afgelopen jaren explosief gestegen. Het is natuurlijk de manier voor journalisten (vaak zonder baan) om hun verhaal kwijt te kunnen. Maar big brother is watching en regelmatig worden er journalisten gearresteerd omdat de bloginhoud de regering niet bevalt of als een bedreiging wordt gezien.

Hoe volg ik het nieuws?
Al vrij snel nadat ik hier kwam wonen, heb ik afscheid genomen van de Griekse televisie en heb ik ervoor gezorgd dat ik de Nederlandse zenders kon ontvangen. De schreeuwerige Griekse programma’s kon ik gewoon niet aanzien. Daarnaast begreep ik natuurlijk in het begin ook niet veel van wat er gezegd werd. Het volgen van het wereldnieuws vanuit een Nederlands perspectief gaf een vertrouwd gevoel. Intussen ben ik de Griekse taal wel meer machtig, maar verneem ik het wereldnieuws toch nog steeds hoofdzakelijk via de Nederlandse media, omdat de Griekse daar toch maar heel beperkt verslag van doen. Ik ben de afgelopen jaren een grote fan geworden van Keep Talking Greece, een Grieks blog in het Engels. De schrijver slaagt er elke dag weer in om de bijna niet te volgen politieke en economische ontwikkelingen van dit zeer bijzondere land niet alleen op een duidelijke maar ook op een humoristische wijze weer te geven.

Update 2017
Online privacy voor journalisten
A Guide for the Savvy Journalist in a World of ever Decreasing Privacy

Lizzy Koster